ติดต่อเรา
กลับไปหน้ารายการ

งานวิจัยและบทความ / สุขภาวะและพลศึกษา

หลักสูตรยกระดับนักขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ด้านสุขภาวะแบบองค์รวมในสังคมสูงวัยของนครนนทบุรี

หลักสูตร 5 โมดูล ไม่น้อยกว่า 60 ชั่วโมง ที่พัฒนาคนในนครนนทบุรีให้เป็นนักขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ ใช้ศิลปะ งานสร้างสรรค์ และภูมิปัญญาท้องถิ่นเชื่อมคนต่างวัย แล้วลงมือจัดกิจกรรมสุขภาวะจริงในชุมชนอย่างน้อย 3 ครั้ง

หลักสูตรยกระดับนักขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ด้านสุขภาวะแบบองค์รวมในสังคมสูงวัยของนครนนทบุรี

นครนนทบุรีมีผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นทุกปี ทีมวิจัยจากคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มองเรื่องนี้เป็นโอกาส เพราะผู้สูงอายุมีประสบการณ์และภูมิปัญญาที่ส่งต่อให้คนรุ่นหลังได้ ถ้าเมืองเปิดพื้นที่ให้พวกเขาได้ลงมือทำ ในโครงการวิจัยเรื่องนครนนทบุรีเมืองแห่งการเรียนรู้ของผู้สูงวัย ซึ่งได้ทุนจากกองทุนส่งเสริม ววน. และ บพท. ทีมวิจัยพบว่านนทบุรีมีครบทั้งผู้คน พื้นที่สาธารณะ วัด โรงเรียน ภูมิปัญญา และหน่วยงานที่พร้อมช่วย ที่ติดอยู่คือต่างคนต่างทำ และยังไม่มีใครคอยเชื่อมเข้าหากัน หลักสูตรนี้ตั้งใจสร้าง “นักขับเคลื่อน” มาทำหน้าที่นั้น

รูป

นักขับเคลื่อนชวนคนในชุมชนมาทำกิจกรรมที่ดีต่อชีวิตหลายด้านไปพร้อมกัน ทั้งร่างกาย จิตใจ ความคิด ความสัมพันธ์ และรายได้ เครื่องมือหลักคืองานศิลปะและงานฝีมือจากภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น วาดแมนดาลา ปักผ้า ถักเชือกเมคราเม่ ทำสมุนไพร และทำอาหารพื้นบ้าน งานพวกนี้ดีต่อทั้งกายและใจ และดึงคนต่างวัยมานั่งล้อมวงทำด้วยกันได้ง่าย ผู้สูงอายุสอนฝีมือ ส่วนเด็กและคนวัยทำงานช่วยในเรื่องที่ตัวเองถนัด ใครอยากกลับไปทำอะไรให้ชุมชนก็มาเรียนได้ ทั้งแกนนำชุมชน อาสาสมัคร ผู้สูงอายุ ครู เยาวชน และเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น ไม่ต้องเคยทำงานศิลปะมาก่อน แต่ต้องพร้อมลงมือและทำงานกับคนต่างวัยได้

หลักสูตรใช้เวลาเรียนอย่างน้อย 60 ชั่วโมง แบ่งเป็น 5 โมดูลได้แก่โมดูลแรก (5 ชั่วโมง) ทำความรู้จักแนวคิดเมืองแห่งการเรียนรู้ของ UNESCO และสำรวจว่านนทบุรีมีต้นทุนอะไรและกำลังเจอปัญหาอะไร โมดูลที่สองยาวที่สุด (20 ชั่วโมง) ผู้เรียนเลือกงานฝีมืออย่างน้อยหนึ่งอย่างไปฝึกกับครูภูมิปัญญา และลองใช้ AI ช่วยออกแบบงาน โมดูลที่สาม (15 ชั่วโมง) ออกแบบกิจกรรมที่ผู้สูงอายุและคนต่างวัยเข้าร่วมแล้วสบายใจ จากนั้นลองจัดกับกลุ่มเล็กก่อน โมดูลที่สี่ (10 ชั่วโมง) ฝึกเล่าเรื่อง ใช้สื่อ และชวนวัด โรงเรียน ศูนย์ผู้สูงอายุ เทศบาล และร้านกาแฟในย่านมาร่วม โมดูลสุดท้าย (10 ชั่วโมง) ออกไปจัดกิจกรรมจริงในชุมชน ดูว่าได้ผลแค่ไหน แล้วนั่งวางแผนกับคนในพื้นที่ว่า 60 วันข้างหน้าจะทำอะไรต่อ

การเรียนเน้นลงมือทำ วิทยากรชวนคิดชวนคุยมากกว่ายืนบรรยาย คนที่จะเรียนจบต้องเข้าเรียนอย่างน้อย 80% ส่งงานครบ จัดกิจกรรมในชุมชนจริงอย่างน้อย 3 ครั้ง และนำผลงานไปเล่าในงานปิดหลักสูตรหรือมหกรรมการเรียนรู้ของเมือง จบแล้วก็ยังมีพี่เลี้ยงคอยดูแลต่อ จากผลที่ทีมวิจัยเก็บได้ คนที่เข้าร่วมมั่นใจในตัวเองมากขึ้น คนต่างวัยในชุมชนสนิทกันขึ้น ทั้งเมืองเริ่มมองการดูแลคนในเมืองเป็นงานที่ต้องทำร่วมกัน และบางคนเอาฝีมือไปต่อยอดจนเป็นอาชีพ ที่เทศกาลนครนนท์ปันสุข ผู้มาร่วมงาน 95% บอกว่าได้เรียนรู้อย่างมาก และ 96% อยากให้จัดอีก

รูป

เรื่องทั้งหมดนี้วนกลับมาที่คน นนทบุรีมีผู้สูงอายุ ภูมิปัญญา วัด โรงเรียน และหน่วยงานท้องถิ่นอยู่แล้ว นักขับเคลื่อนคือคนที่ชวนทุกฝ่ายมาทำงานด้วยกัน ผู้สูงอายุได้เป็นคนสอน ส่วนเมืองได้เครือข่ายที่ช่วยกันดูแลคนในเมือง ใครจะนำแนวทางนี้ไปใช้ที่อื่น คู่มือแนะนำให้ “ปรับใช้ ไม่ลอกใช้” คือเก็บแกนคิดไว้ แล้วปรับวิธีให้เข้ากับคนและวัฒนธรรมของแต่ละที่

คณะผู้จัดทำ

  • ผศ. ดร.ชูศักดิ์ เอื้องโชคชัย และคณะ

อ้างอิง

  • ชูศักดิ์ เอื้องโชคชัย และคณะ. (2569). หลักสูตรยกระดับนักขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ด้านสุขภาวะแบบองค์รวมในสังคมสูงวัยของนครนนทบุรี. คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
  • ชูศักดิ์ เอื้องโชคชัย และคณะ. (ม.ป.ป.). คู่มือการสร้างกลไกเมืองแห่งการเรียนรู้เพื่อขับเคลื่อนการเสริมสร้างสุขภาวะองค์รวม. คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

สนใจนำไปใช้ในการจัดการเรียนรู้?

ติดต่อเราเพื่อขอใช้เครื่องมือ ขอจัดเวิร์กช็อป หรือถามรายละเอียดของงานวิจัย

ติดต่อเรา